Anh Giáo Là Gì? Anh Giáo Và Công Giáo Khác Nhau Thế Nào?

Khi nhắc đến Kitô giáo, người Việt Nam thường quen thuộc với Công giáo và Tin Lành hơn, trong khi Anh giáo vẫn là một khái niệm khá xa lạ. Có người cho rằng Anh giáo chỉ là “đạo của nước Anh”, có người xem đây đơn giản là một hệ phái Tin Lành, thậm chí có người tưởng Anh giáo gần như Công giáo nhưng không có Giáo hoàng.

Thực tế phức tạp hơn. Anh giáo, tiếng Anh là Anglicanism, là một truyền thống Kitô giáo bắt nguồn từ Giáo hội tại Anh và phát triển thành một cộng đồng các Giáo hội trên toàn thế giới. Anh giáo vừa mang nhiều yếu tố xuất phát từ cuộc Cải cách thế kỷ XVI, vừa tiếp tục duy trì giám mục, linh mục, phụng vụ, các Kinh Tin Kính cổ truyền và nhiều yếu tố có nguồn gốc từ Kitô giáo Tây phương trước Cải cách.

Vì vậy, muốn hiểu Anh giáo là gì và Anh giáo khác Công giáo ở đâu, chúng ta không thể chỉ nhìn vào kiến trúc nhà thờ hay trang phục của giáo sĩ. Những khác biệt quan trọng nhất nằm ở thẩm quyền Giáo hoàng, cách xác định nguồn thẩm quyền đức tin, các bí tích, Thánh Thể, chức thánh và một số vấn đề luân lý – kỷ luật.

Anh giáo là gì?

Anh giáo là tên thường dùng trong tiếng Việt để chỉ truyền thống Anglican, hình thành từ Giáo hội tại Anh và sau đó phát triển ra nhiều quốc gia trên thế giới.

Ngày nay cần phân biệt hai khái niệm:

• Church of England – Giáo hội Anh: Giáo hội lịch sử tại nước Anh.
• Anglican Communion – Hiệp thông Anh giáo: cộng đồng toàn cầu gồm nhiều Giáo hội quốc gia hoặc khu vực tự trị có chung nguồn gốc và truyền thống Anh giáo.

Do đó, nói tất cả người Anh giáo đều thuộc trực tiếp Giáo hội Anh là không chính xác. Một tín hữu Anglican tại Hoa Kỳ, Kenya, Úc hay nhiều quốc gia khác thuộc Giáo hội của địa phương mình chứ không phải là thành viên trực tiếp của Church of England.

Anglican Communion hiện gồm hàng chục Giáo hội tự trị nhưng có mối liên hệ với nhau về lịch sử, đức tin, phụng vụ và cơ cấu giám mục. Tổng Giám mục Canterbury giữ một vị trí đặc biệt trong sự hiệp thông này, nhưng không phải một “Giáo hoàng của Anh giáo” và không có thẩm quyền phổ quát trên mọi Giáo hội Anglican giống như Giáo hoàng trong Công giáo.

Anh giáo thờ ai?

Anh giáo là một truyền thống Kitô giáo nên tín hữu Anh giáo tin và thờ phượng Thiên Chúa Ba Ngôi: Chúa Cha, Chúa Con và Chúa Thánh Thần.

Họ tuyên xưng Đức Giêsu Kitô là Con Thiên Chúa, đã nhập thể làm người, chịu chết, sống lại và là Đấng Cứu Độ nhân loại. Anh giáo cũng tiếp nhận các Kinh Tin Kính cổ truyền của Kitô giáo, đặc biệt là Kinh Tin Kính Các Tông Đồ và Kinh Tin Kính Nicêa.

Điều này có nghĩa Anh giáo không phải một tôn giáo thờ vị thần khác với Công giáo. Hai bên cùng chia sẻ một phần rất lớn nền tảng đức tin Kitô giáo. Nếu muốn hiểu rõ hơn nội dung mà nhiều truyền thống Kitô giáo cùng tuyên xưng, có thể xem Kinh Tin Kính Nicêa – Constantinôpôli.

Nguồn gốc Anh giáo có phải bắt đầu từ vua Henry VIII?

Câu trả lời ngắn gọn là: cuộc đoạn tuyệt với Roma dưới thời Henry VIII là bước ngoặt quyết định, nhưng nói rằng Henry VIII đơn giản “sáng lập Anh giáo vì muốn ly dị” là cách giải thích quá đơn giản.

Kitô giáo đã hiện diện tại quần đảo Anh từ nhiều thế kỷ trước Henry VIII. Trong thời Trung cổ, Giáo hội tại Anh thuộc Giáo hội Công giáo Tây phương và nhìn nhận thẩm quyền của Giáo hoàng.

Đến thế kỷ XVI, châu Âu bước vào thời kỳ Cải cách. Tại Anh, cuộc tranh chấp giữa vua Henry VIII và Roma liên quan đến việc nhà vua muốn cuộc hôn nhân với Catherine of Aragon được tuyên bố vô hiệu trở thành chất xúc tác trực tiếp cho cuộc đoạn tuyệt.

Năm 1534, Đạo luật Quyền Tối thượng được ban hành, xác lập quyền của vương quyền đối với Giáo hội tại Anh và chấm dứt sự phục tùng pháp lý đối với Giáo hoàng.

Tuy nhiên, bản sắc thần học Anh giáo ngày nay không chỉ hình thành dưới Henry VIII. Dưới thời Edward VI, những tư tưởng của cuộc Cải cách Tin Lành được đưa sâu hơn vào giáo lý và phụng vụ. Sau một thời gian nước Anh trở lại hiệp thông với Roma dưới nữ hoàng Mary I, cuộc tách khỏi Roma được tái lập dưới Elizabeth I.

Chính thời kỳ Elizabeth đã tạo nên một đặc điểm rất riêng của truyền thống Anglican: vừa bảo tồn nhiều yếu tố cổ truyền như giám mục, chức linh mục, phụng vụ và các Kinh Tin Kính, vừa tiếp nhận nhiều tư tưởng thần học của cuộc Cải cách.

Anh giáo có phải Tin Lành không?

Đây là câu hỏi khó trả lời chỉ bằng một chữ “có” hoặc “không”.

Xét về lịch sử, Anh giáo hình thành trong bối cảnh Reformation – cuộc Cải cách ở Tây Âu và thường được xếp vào nhóm các truyền thống Protestant – Tin Lành.

Tuy nhiên, Anh giáo có nhiều đặc điểm khác với những hệ phái Tin Lành quen thuộc tại Việt Nam. Truyền thống này vẫn duy trì hệ thống giám mục – linh mục – phó tế, phụng vụ có cấu trúc chặt chẽ, bàn thờ, phẩm phục và nhiều yếu tố kế thừa Kitô giáo Tây phương cổ truyền.

Bản thân Church of England thường mô tả mình bằng ý tưởng “catholic and reformed” – vừa công giáo theo nghĩa phổ quát và kế thừa Hội Thánh cổ truyền, vừa được cải cách.

Ngay trong Anh giáo cũng tồn tại nhiều khuynh hướng. Một số cộng đoàn Evangelical Anglican có phong cách gần Tin Lành Phúc Âm, trong khi dòng Anglo-Catholic có phụng vụ và lòng đạo đức nhìn bề ngoài rất gần Công giáo.

Vì thế, không nên lấy một nhà thờ Anglican cụ thể rồi cho rằng toàn bộ Anh giáo đều thực hành giống như vậy. Để thấy sự đa dạng giữa các truyền thống phát xuất từ Cải cách, có thể đọc thêm bài Công giáo và Tin Lành: giáo lý, thực hành và tổ chức.

Anh giáo và Công giáo giống nhau ở điểm nào?

Mặc dù không hiệp thông trọn vẹn với nhau, Anh giáo và Công giáo vẫn có nhiều nền tảng chung.

1. Cùng tuyên xưng Thiên Chúa Ba Ngôi

Cả hai tin Chúa Cha, Chúa Con và Chúa Thánh Thần là một Thiên Chúa duy nhất trong Ba Ngôi.

2. Cùng tin Đức Giêsu Kitô là Thiên Chúa thật và người thật

Cả Anh giáo và Công giáo đều tuyên xưng Đức Giêsu chịu chết, sống lại và là Đấng Cứu Độ.

3. Cùng sử dụng Kinh Thánh

Kinh Thánh giữ vị trí trung tâm trong đời sống đức tin và phụng vụ của cả hai truyền thống, dù cách hiểu mối tương quan giữa Kinh Thánh, Thánh Truyền và thẩm quyền Giáo hội có khác nhau.

4. Cùng duy trì cơ cấu giám mục, linh mục và phó tế

Khác với nhiều cộng đồng Tin Lành không duy trì hệ thống giám mục lịch sử, Anh giáo vẫn tổ chức hàng giáo sĩ theo ba cấp giám mục, linh mục và phó tế.

5. Cùng cử hành Bí tích Rửa Tội và Thánh Thể

Rửa Tội và Eucharist – Thánh Thể hay Holy Communion – giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong cả hai truyền thống.

Chính vì những điểm tương đồng đáng kể này mà Công đồng Vatican II khi nói về các cộng đồng Kitô giáo phát sinh từ cuộc Cải cách đã ghi nhận Anglican Communion có một vị trí đặc biệt do nhiều truyền thống và cơ cấu Công giáo vẫn tiếp tục tồn tại trong đó.

Anh giáo và Công giáo khác nhau như thế nào?

Những điểm giống nhau không có nghĩa Anh giáo chỉ là “Công giáo không có Giáo hoàng”. Hai bên còn khác biệt ở nhiều vấn đề thần học và tổ chức quan trọng.

Tiêu chí	Công giáo	Anh giáo
Cơ cấu chung	Giáo hội hoàn vũ hiệp thông với Giám mục Roma – Giáo hoàng	Hiệp thông các Giáo hội quốc gia hoặc khu vực tự trị
Giáo hoàng	Công nhận quyền tối thượng của Giáo hoàng	Không công nhận quyền tài phán phổ quát của Giáo hoàng
Tổng Giám mục Canterbury	Không có vai trò lãnh đạo trong Công giáo	Giữ vị trí “đứng đầu giữa những người ngang hàng”, không phải Giáo hoàng
Nguồn thẩm quyền	Kinh Thánh và Thánh Truyền trong một kho tàng đức tin, được Huấn quyền giải thích	Nhấn mạnh Kinh Thánh, đồng thời sử dụng truyền thống và lý trí trong phân định thần học
Bí tích	7 Bí tích	Rửa Tội và Thánh Thể là hai bí tích lớn của Tin Mừng; đồng thời cử hành năm nghi thức bí tích khác
Thánh Thể	Dạy về sự hiện diện thực sự và biến đổi bản thể	Khẳng định sự hiện diện thực sự của Đức Kitô nhưng truyền thống Anh giáo không tiếp nhận giáo lý biến đổi bản thể theo cách Công giáo định tín
Truyền chức phụ nữ	Chức linh mục và giám mục dành cho nam giới	Nhiều Giáo hội Anglican truyền chức phụ nữ; quy định có thể khác giữa các tỉnh
Đức Maria và các thánh	Có giáo lý và việc tôn kính được xác định rõ trong toàn Giáo hội	Thực hành rất đa dạng giữa các khuynh hướng Anglican
Ly hôn – tái hôn	Hôn nhân bí tích thành sự không thể bị giải tiêu bằng ly dị; có thủ tục tuyên bố hôn nhân vô hiệu khi có căn cứ	Một số Giáo hội Anglican, trong đó có Church of England, cho phép tái hôn sau ly dị trong những trường hợp nhất định

1. Khác biệt lớn nhất: Anh giáo không công nhận quyền tối thượng của Giáo hoàng

Trong Công giáo, Giám mục Roma – Giáo hoàng – được nhìn nhận là người kế vị Thánh Phêrô và là nguyên lý hữu hình của sự hiệp nhất Giáo hội. Giáo hoàng có quyền tối thượng, đầy đủ và phổ quát đối với Giáo hội.

Anh giáo không tiếp nhận quan niệm này.

Tổng Giám mục Canterbury có vị trí danh dự và đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì sự hiệp thông giữa các Giáo hội Anglican, nhưng không thể đơn phương ra lệnh cho tất cả các tỉnh Anh giáo trên thế giới.

Mỗi Giáo hội thành viên của Anglican Communion có quyền tự quản đáng kể. Chính cấu trúc này cũng giải thích tại sao giữa các tỉnh Anh giáo đôi khi tồn tại những khác biệt khá lớn trong các vấn đề thần học, phụng vụ và luân lý.

Ở điểm này, Anh giáo cũng khác với cả Công giáo lẫn Chính Thống Giáo. Cả ba truyền thống đều có giám mục và giữ nhiều yếu tố cổ truyền, nhưng cách tổ chức quyền bính trong Giáo hội rất khác nhau.

2. Kinh Thánh, Thánh Truyền và thẩm quyền Giáo hội

Trong Công giáo, Kinh Thánh và Thánh Truyền không được xem là hai nguồn mặc khải hoàn toàn tách biệt. Cả hai tạo thành một kho tàng Lời Chúa được trao cho Giáo hội, và Huấn quyền có nhiệm vụ phục vụ, bảo vệ và giải thích kho tàng ấy.

Truyền thống Anglican nhấn mạnh mạnh mẽ hơn rằng Kinh Thánh là chuẩn mực tối hậu của đức tin. Tuy nhiên, Anh giáo không nhất thiết đồng nhất với kiểu hiểu “chỉ Kinh Thánh” của mọi hệ phái Protestant.

Trong lịch sử Anglican, một mô hình thường được diễn tả bằng ba yếu tố là Scripture – Tradition – Reason: Kinh Thánh, truyền thống và lý trí.

Điều đó cũng góp phần tạo nên biên độ thần học khá rộng trong nội bộ Anh giáo.

3. Công giáo có 7 Bí tích, Anh giáo nhìn nhận thế nào?

Giáo hội Công giáo xác nhận bảy Bí tích: Rửa Tội, Thêm Sức, Thánh Thể, Hòa Giải, Xức Dầu Bệnh Nhân, Truyền Chức Thánh và Hôn Phối.

Có thể xem chi tiết tại bài 7 Bí tích trong đạo Công giáo.

Trong truyền thống Anglican, Baptism – Rửa Tội và Eucharist – Thánh Thể được nhìn nhận là hai bí tích lớn được Chúa Kitô thiết lập trong Tin Mừng.

Anglican Communion ngày nay đồng thời nói đến năm sacramental rites – những nghi thức mang tính bí tích – gồm Thêm Sức, Hòa Giải, Xức Dầu, Hôn Phối và Truyền Chức.

Vì vậy, nói đơn giản rằng “Anh giáo chỉ có hai bí tích và phủ nhận hoàn toàn năm bí tích còn lại” cũng không phản ánh đầy đủ thực tế.

4. Anh giáo có tin vào sự hiện diện thật của Chúa trong Thánh Thể không?

Có. Đây là một điểm rất dễ bị diễn giải sai.

Không nên nói Anh giáo xem bánh và rượu trong Thánh Thể chỉ là biểu tượng. Anglican Communion ngày nay khẳng định Đức Kitô thực sự hiện diện trong Eucharist.

Khác biệt nằm ở cách giải thích sự hiện diện đó.

Công giáo dạy rằng trong khi truyền phép, bản thể bánh và rượu được biến đổi thành Mình và Máu Đức Kitô, dù các đặc tính cảm nhận bên ngoài vẫn còn. Giáo lý này thường được gọi là transubstantiation – biến đổi bản thể.

Trong khi đó, Điều XXVIII của Thirty-nine Articles – Ba mươi chín Điều khoản Tôn giáo của Church of England – bác bỏ transubstantiation như một cách giải thích về Thánh Thể.

Dẫu vậy, các trường phái Anglican không phải lúc nào cũng diễn giải Eucharist giống nhau. Những người theo Anglo-Catholic có thể có lòng tôn kính Thánh Thể và cách diễn đạt gần Công giáo hơn nhiều so với những người theo khuynh hướng Evangelical Anglican.

5. Linh mục Anh giáo có được kết hôn không?

Có thể. Truyền thống Anglican không áp dụng luật độc thân giáo sĩ theo cách của Giáo hội Công giáo Latinh.

Một linh mục Anglican có thể kết hôn và có gia đình theo quy định của Giáo hội mình.

Trong Công giáo Latinh, các ứng viên linh mục thông thường được đòi hỏi sống độc thân. Tuy nhiên cũng cần lưu ý đây là kỷ luật Giáo hội, không phải giáo lý nói rằng hôn nhân không tương thích với chức linh mục. Một số Giáo hội Công giáo Đông phương vẫn có các linh mục đã kết hôn theo truyền thống riêng.

6. Anh giáo có nữ linh mục và nữ giám mục không?

Nhiều Giáo hội Anglican hiện truyền chức phụ nữ làm linh mục và giám mục.

Church of England bắt đầu truyền chức linh mục cho phụ nữ trong thập niên 1990 và cho phép phụ nữ trở thành giám mục từ năm 2014.

Tuy nhiên, không phải mọi tỉnh thuộc Anglican Communion đều có quy định hoàn toàn giống nhau. Một số nơi vẫn không truyền chức phụ nữ.

Giáo hội Công giáo giữ lập trường khác: chỉ người nam đã chịu Phép Rửa mới có thể lãnh nhận thành sự Bí tích Truyền Chức Thánh.

7. Anh giáo có kính Đức Mẹ và các thánh không?

Câu trả lời phụ thuộc khá nhiều vào truyền thống Anglican cụ thể.

Anh giáo không phủ nhận Đức Maria là Mẹ Chúa Giêsu và vẫn tưởng niệm nhiều vị thánh trong lịch phụng vụ. Tuy nhiên, mức độ tôn kính Đức Maria và các thánh rất khác nhau giữa các cộng đoàn.

Các tín hữu Anglo-Catholic có thể có những thực hành kính Đức Maria, các thánh, dùng ảnh tượng, nến, phẩm phục và nghi lễ khá gần Công giáo.

Ngược lại, nhiều Anglican thuộc khuynh hướng Evangelical hạn chế mạnh việc cầu xin sự chuyển cầu của các thánh và tập trung chủ yếu vào việc cầu nguyện trực tiếp với Thiên Chúa.

Trong Công giáo, việc tôn kính Đức Maria và các thánh được định hình rõ ràng hơn trong giáo lý và phụng vụ của toàn thể Giáo hội.

Do đó cũng không chính xác khi nói “Anh giáo không có Đức Mẹ” hoặc “Anh giáo thờ Đức Mẹ giống Công giáo”. Cả hai cách nói đều quá đơn giản.

8. Anh giáo có cho phép ly hôn và tái hôn không?

Church of England dạy rằng hôn nhân mang tính suốt đời. Tuy nhiên, Giáo hội này cũng nhìn nhận rằng một số cuộc hôn nhân tan vỡ và trong một số hoàn cảnh nhất định, người đã ly dị có thể được kết hôn lần nữa trong nhà thờ.

Quan điểm Công giáo khác biệt đáng kể.

Giáo hội Công giáo dạy rằng một hôn nhân bí tích đã thành sự và hoàn hợp không thể bị bất cứ quyền lực nhân loại nào giải tiêu ngoài sự chết.

Việc Giáo hội tuyên bố một hôn nhân vô hiệu cũng không phải là “Công giáo cho ly hôn”. Tòa án Giáo hội khi đó xác định rằng vì một nguyên nhân tồn tại ngay từ lúc kết hôn, một hôn nhân thành sự thực ra chưa từng được thiết lập.

9. Anh giáo và Công giáo có cùng chức linh mục không?

Cả hai đều sử dụng các chức danh bishop – giám mục, priest – linh mục và deacon – phó tế, đồng thời Anh giáo cho rằng mình tiếp tục chức giám mục trong sự kế tục lịch sử từ thời các Tông đồ.

Tuy nhiên, Giáo hội Công giáo không nhìn nhận chức thánh Anglican là thành sự theo cùng cách với chức thánh Công giáo hoặc Chính Thống giáo.

Lập trường này được trình bày nổi bật trong tông thư Apostolicae Curae năm 1896 của Đức Giáo hoàng Leo XIII liên quan đến Anglican Orders.

Phía Anglican không chấp nhận kết luận đó và vẫn khẳng định tính liên tục tông truyền của hàng giám mục mình.

Đây là một trong những nguyên nhân khiến dù có rất nhiều điểm gần gũi về phụng vụ, một Thánh lễ Công giáo và một Eucharist Anglican không thể được xem là hoàn toàn tương đương về mặt bí tích theo giáo lý Công giáo.

Vua Anh có phải người đứng đầu Anh giáo không?

Đây cũng là một cách nói cần được làm rõ.

Quốc vương Anh giữ danh hiệu Supreme Governor – Thống đốc Tối cao của Church of England, phản ánh mối quan hệ lịch sử giữa Giáo hội Anh và nhà nước Anh.

Nhưng quốc vương Anh không phải người đứng đầu toàn bộ Anglican Communion trên thế giới.

Các Giáo hội Anglican ở những quốc gia khác là những Giáo hội tự trị và không nằm dưới quyền cai quản tôn giáo của quốc vương Anh.

Tương tự, Tổng Giám mục Canterbury có vai trò đặc biệt trong Anglican Communion nhưng không nắm quyền giống Giáo hoàng trong Công giáo.

Nhà thờ Anh giáo có giống nhà thờ Công giáo không?

Nhiều nhà thờ Anglican, đặc biệt tại Anh và châu Âu, có thể khiến người Công giáo cảm thấy rất quen thuộc.

Có thể bắt gặp:

• bàn thờ;
• thánh giá;
• giám mục và linh mục mặc phẩm phục;
• nến;
• ca đoàn;
• bài đọc Kinh Thánh;
• bài giảng;
• cử hành Eucharist;
• một cấu trúc phụng vụ tương đối gần truyền thống Công giáo Tây phương.

Ở những nhà thờ Anglo-Catholic, sự tương đồng về hình thức thậm chí còn rõ hơn.

Nhưng cũng có những cộng đoàn Anglican mang phong cách Evangelical, sử dụng không gian đơn giản hơn, nhạc hiện đại và đặt trọng tâm lớn vào việc giảng Kinh Thánh.

Vì vậy, không thể phân biệt Công giáo và Anh giáo chỉ dựa vào việc nhìn nhà thờ có bàn thờ, thánh giá hay linh mục mặc áo lễ hay không.

Người Công giáo có được dự lễ Anh giáo không?

Người Công giáo có thể hiện diện tại một buổi phụng vụ Anh giáo trong những hoàn cảnh phù hợp, chẳng hạn dự lễ cưới, tang lễ, sự kiện đại kết hoặc vì lý do gia đình và xã hội.

Tuy nhiên, việc tham dự một buổi phụng vụ Anglican không thay thế nghĩa vụ tham dự Thánh lễ Công giáo ngày Chúa Nhật.

Đặc biệt, người Công giáo không nên tự ý rước lễ tại một nhà thờ Anglican như thể hai Giáo hội đã có sự hiệp thông bí tích đầy đủ.

Nếu muốn hiểu cấu trúc và ý nghĩa của việc cử hành Eucharist trong Công giáo, có thể xem bài Thánh lễ Công giáo: cấu trúc, ý nghĩa và điều cần biết.

Công giáo nhìn nhận Anh giáo như thế nào?

Giáo hội Công giáo không xem tín hữu Anh giáo là những người không tin vào Chúa Kitô.

Công đồng Vatican II nhìn nhận những người đã chịu Phép Rửa, tin vào Đức Kitô nhưng không ở trong sự hiệp thông trọn vẹn với Giáo hội Công giáo vẫn có một sự hiệp thông Kitô giáo thực sự, dù chưa đầy đủ.

Trong sắc lệnh Unitatis Redintegratio về đại kết, Công đồng Vatican II còn nhắc riêng rằng trong số những cộng đồng Tây phương tách khỏi Roma, Anglican Communion giữ một vị trí đặc biệt vì trong đó một phần các truyền thống và cơ cấu Công giáo tiếp tục tồn tại.

Trong nhiều thập niên, Công giáo và Anh giáo đã tiến hành đối thoại thần học chính thức nhằm làm rõ những điểm đồng thuận và bất đồng về Thánh Thể, chức thánh, quyền bính và Giáo hội học.

Đừng nhầm Anh giáo với Chính Thống giáo

Do cả Anh giáo và Chính Thống giáo đều có giám mục, linh mục, phụng vụ long trọng và không công nhận quyền tối thượng của Giáo hoàng, hai truyền thống đôi khi bị nhầm với nhau.

Nhưng nguồn gốc hoàn toàn khác.

Chính Thống giáo Đông phương phát triển từ các Giáo hội cổ xưa ở phương Đông và sự chia rẽ giữa Đông – Tây thường được gắn với Đại Ly giáo năm 1054.

Anh giáo lại hình thành trong môi trường Kitô giáo Tây phương và cuộc Cải cách tại Anh thế kỷ XVI.

Đặc biệt, Giáo hội Công giáo nhìn nhận các Bí tích và chức linh mục của các Giáo hội Chính Thống là thành sự, trong khi không áp dụng cách nhìn tương tự đối với Anglican Orders.

Đây là khác biệt rất quan trọng. Có thể đọc riêng bài Chính Thống Giáo là gì? Khác Công giáo như thế nào? để tránh nhầm lẫn ba truyền thống.

Câu hỏi thường gặp về Anh giáo

Anh giáo tiếng Anh là gì?

Anh giáo thường được gọi là Anglicanism. Một tín hữu Anh giáo gọi là Anglican. Anglican Communion là Hiệp thông Anh giáo toàn cầu.

Church of England có phải toàn bộ Anh giáo không?

Không. Church of England là Giáo hội Anh và là nguồn gốc lịch sử quan trọng của truyền thống Anglican. Anglican Communion ngày nay gồm nhiều Giáo hội tự trị tại nhiều quốc gia.

Anh giáo có phải Công giáo không?

Không theo nghĩa thuộc Giáo hội Công giáo hiệp thông với Roma. Tuy nhiên, Anh giáo bảo tồn nhiều yếu tố của truyền thống Kitô giáo công giáo cổ truyền và một số Anglican, đặc biệt Anglo-Catholic, nhấn mạnh rất mạnh khía cạnh này.

Anh giáo có phải Tin Lành không?

Anh giáo phát triển trong cuộc Cải cách và thường được xếp vào truyền thống Protestant. Tuy nhiên, Anh giáo có đặc điểm riêng và không nên đồng nhất hoàn toàn với các hệ phái Tin Lành Phúc Âm quen thuộc tại Việt Nam.

Anh giáo có Giáo hoàng không?

Không. Anh giáo không công nhận quyền tối thượng của Giáo hoàng. Tổng Giám mục Canterbury giữ vị trí đặc biệt nhưng không có quyền cai quản phổ quát giống Giáo hoàng.

Anh giáo có linh mục không?

Có. Anh giáo duy trì ba chức vụ truyền chức là giám mục, linh mục và phó tế.

Linh mục Anh giáo có được lấy vợ không?

Có. Giáo sĩ Anglican có thể kết hôn theo quy định của Giáo hội nơi họ phục vụ.

Anh giáo có nữ linh mục không?

Nhiều Giáo hội Anglican truyền chức phụ nữ làm linh mục và giám mục, nhưng thực hành không hoàn toàn giống nhau ở mọi tỉnh thuộc Anglican Communion.

Anh giáo có kính Đức Mẹ không?

Có sự tôn trọng và tưởng niệm Đức Maria trong truyền thống Anglican, nhưng cách thực hành rất đa dạng. Các cộng đoàn Anglo-Catholic có thể có lòng sùng kính Đức Maria khá gần Công giáo, trong khi các cộng đoàn Evangelical Anglican thường ít thực hành hơn.

Anh giáo có tin Thánh Thể là Mình và Máu Chúa không?

Anglican Communion khẳng định Đức Kitô thực sự hiện diện trong Eucharist. Tuy nhiên, truyền thống Anh giáo không tiếp nhận giáo lý biến đổi bản thể theo cách được Giáo hội Công giáo xác định.

Phép Rửa của Anh giáo có được Công giáo công nhận không?

Về nguyên tắc, Phép Rửa được cử hành bằng nước, với công thức nhân danh Chúa Cha, Chúa Con và Chúa Thánh Thần cùng ý hướng thực hiện điều Hội Thánh thực hiện được Giáo hội Công giáo nhìn nhận là thành sự. Vì thế một người đã được Rửa Tội thành sự trong Anh giáo khi gia nhập Công giáo không được Rửa Tội lại.

Vậy cuối cùng, Anh giáo khác Công giáo ở đâu?

Anh giáo là một truyền thống Kitô giáo phát triển từ Giáo hội tại Anh trong bối cảnh cuộc Cải cách thế kỷ XVI. Anh giáo và Công giáo cùng tin vào Thiên Chúa Ba Ngôi, Đức Giêsu Kitô, sử dụng Kinh Thánh, giữ các Kinh Tin Kính cổ truyền, cử hành Rửa Tội và Thánh Thể, đồng thời cùng duy trì giám mục, linh mục và phó tế.

Tuy nhiên, hai bên không phải một Giáo hội.

Khác biệt nền tảng nhất nằm ở việc Anh giáo không công nhận quyền tối thượng phổ quát của Giáo hoàng. Từ đó kéo theo những khác biệt về cơ cấu Giáo hội, thẩm quyền giáo lý, cách hiểu các bí tích, chức thánh và nhiều vấn đề thực hành khác.

Anh giáo cũng là một truyền thống có nội bộ rất đa dạng. Có những cộng đoàn nhìn bề ngoài gần như một nhà thờ Công giáo, trong khi những cộng đoàn khác lại gần với Tin Lành Phúc Âm hơn.

Vì vậy, khi tìm hiểu các nhánh Kitô giáo, cách chính xác nhất không phải là hỏi truyền thống nào “trông giống” Công giáo nhất, mà phải phân biệt nguồn gốc lịch sử, giáo lý, bí tích và cơ cấu quyền bính của từng Giáo hội. Để có cái nhìn tổng thể hơn về vị trí của Công giáo trong Kitô giáo, có thể đọc thêm bài Sự khác nhau giữa Thiên Chúa giáo và Công giáo.

Nguồn tham khảo

• Anglican Communion – What Anglicans Believe
• Anglican Communion – The Sacraments: Signs of God’s Grace
• Church of England – History of the Church of England
• Church of England – Thirty-nine Articles of Religion
• Catechism of the Catholic Church – The Seven Sacraments
• Second Vatican Council – Unitatis Redintegratio